Yasal garanti size zaten ne veriyor?
Uzatılmış garantiyi değerlendirmenin ilk adımı, hiçbir şey ödemeden sahip olduğunuz hakları bilmektir. 6502 sayılı Kanun'un 56. maddesine göre garanti süresi malın teslim tarihinden başlar ve en az iki yıldır. Bu süre içinde:
- Ücretsiz onarımda işçilik, parça veya başka bir ad altında ücret istenemez (Garanti Belgesi Yönetmeliği md. 8).
- Tamir, çoğu ev ürününde 20 iş günü olan azami tamir süresini geçemez; geçerse iade, indirim veya değişim isteyebilirsiniz. Ayrıntılar garantide tamir süresi rehberinde.
- Tamirde geçen süre garanti süresine eklenir (GBY md. 6).
Garanti bittiğinde de ürün sahipsiz kalmaz: Kanun'un 58. maddesine göre üretici ve ithalatçı, Bakanlıkça belirlenen kullanım ömrü boyunca bakım-onarım hizmeti ve yedek parça sağlamak zorundadır (Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği). Bu dönemde hizmet genellikle ücretlidir ama erişilebilir olmak zorundadır.
İhtiyari garanti ve uzatılmış garanti paketi farkı
Kanun'un 57. maddesi "ihtiyari garanti"yi, yasal haklarınız saklı kalmak kaydıyla değişim, onarım, bakım, bedel iadesi gibi konularda verilen ilave taahhüt olarak tanımlar. Bu taahhüt süresince taahhüt edilen hakların kullanılması için sizden masraf istenemez; taahhüdün yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla verilmesi zorunludur ve taahhüt veren, reklam ve ilanlardaki ifadelerle de bağlıdır.
Mağazalarda satılan uzatılmış garanti paketleri ise çoğu zaman bir sigorta veya hizmet sözleşmesi şeklinde kurulur. Sağlayıcı ürünün markası olmayabilir; paket bir mağazaya veya sigorta şirketine ait olabilir. Bu yüzden satın aldığınızda sözleşme ya da poliçe metnini mutlaka isteyin ve kimin karşısında hak sahibi olduğunuzu öğrenin. Hiçbir paket yasal garantinizi daraltamaz; ama sözleşmede yazmayan bir şeyi de paketten talep etmeniz zorlaşır.
Uzatılmış garanti kontrol listesi
Ödeme yapmadan önce aşağıdaki dokuz sorunun cevabını sözleşmede bulabiliyor olmalısınız:
| Soru | Neden önemli? |
|---|---|
| Kim sağlıyor? Marka mı, mağaza mı, sigorta şirketi mi? | Arıza anında kime başvuracağınızı ve kimin sorumlu olduğunu belirler. |
| Ne zaman başlıyor? | Yasal garanti bittiğinde başlayan paket ek süre sağlar; satın almada başlayan paket ilk iki yılı yasal garantiyle paylaşır. |
| Neyi kapsıyor? | Parça, işçilik ve nakliyenin üçü de kapsamda mı, yoksa yalnızca belirli parçalar mı? |
| İstisnalar neler? | Düşürme, sıvı teması, kullanım hatası ve kozmetik hasarlar sıkça kapsam dışında bırakılır. |
| Hasar başına muafiyet veya katılım payı var mı? | Her başvuruda sizden bir tutar istenecekse paketin gerçek değeri düşer. |
| Kaç kez kullanılabilir, üst sınır var mı? | Toplam onarım tutarına veya başvuru sayısına sınır konmuş olabilir. |
| Cayma, iptal ve iade koşulları nedir? | Ürünü iade ederseniz veya fikrinizi değiştirirseniz paketin bedeline ne olacağını gösterir. |
| Devredilebilir mi? | Ürünü satarsanız veya hediye ederseniz kapsamın yeni sahibe geçip geçmediğini belirler. |
| Nasıl başvurulur, hangi belgeler istenir? | Fatura, poliçe numarası, seri numarası gibi belgeleri baştan saklamanızı sağlar. |
Ne zaman mantıklı, ne zaman gereksiz?
Kesin bir kural yok; karar ürüne ve sözleşmeye göre değişir. Aşağıdaki tablo düşünmeye başlamak için bir çerçeve sunar:
| Mantıklı olabilir | Gereksiz olabilir |
|---|---|
| Paket yasal garanti bittikten sonra başlıyor ve gerçek ek süre sağlıyor | Sürenin büyük kısmı yasal garantiyle çakışıyor |
| Kapsam parça, işçilik ve nakliyeyi açıkça içeriyor | Kapsam, yasal garantinin zaten verdiği ücretsiz onarımı tekrar ediyor |
| Ürünün onarımı pahalı ve uzun yıllar kullanmayı planlıyorsunuz | Ürünü birkaç yıl içinde yenilemeyi düşünüyorsunuz |
| Düşürme veya sıvı teması gibi riskler sizin kullanımınız için gerçekçi ve pakette yazılı olarak kapsanıyor | İstisnalar geniş, muafiyet yüksek veya belirsiz |
| Başvuru süreci ve sorumlu şirket net | Sözleşme metni verilmiyor ya da sözlü vaatlere dayanıyor |
Kullanım ömrü: garanti bitince ne olur?
Uzatılmış garantiyi değerlendirirken ürünün yasal kullanım ömrünü de hesaba katın. Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği ekine göre buzdolabı, çamaşır, bulaşık ve kurutma makinesi, fırın, ocak, mikrodalga, elektrikli süpürge, ütü, televizyon, klima, termosifon ve su arıtma cihazı için bu süre 10 yıl, kombi için 15 yıl, cep telefonu ve bilgisayar için 5 yıldır. Bu süre boyunca servis ve yedek parça bulunması zorunludur; ancak onarım genellikle ücretlidir. Uzatılmış garantinin asıl sağladığı şey, bu ücretli dönemin bir kısmını sözleşme koşullarına göre ücretsiz hâle getirmektir. Tablonun tamamı için ev aletleri kaç yıl dayanır rehberine bakabilirsiniz.
Kasada karar vermek zorunda değilsiniz
Uzatılmış garanti çoğu zaman ödeme anında, birkaç saniyelik bir soru olarak önünüze gelir. O anda sözleşmeyi okumak zordur. Bu yüzden satıcıya, paketi daha sonra da satın alıp alamayacağınızı ve sözleşme metnini önceden inceleyip inceleyemeyeceğinizi sorun. Metin verilmiyorsa ya da koşullar yalnızca sözlü anlatılıyorsa, bu tek başına beklemek için yeterli bir nedendir. Kanun, ihtiyari garantinin yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla verilmesini şart koşar; e-posta ile gönderilmiş bir PDF, ileride başvururken elinizde olması gereken belgedir.
Karar verirken basit bir soru da işe yarar: Bu ürün yasal garanti bittikten sonra arızalanırsa, onarımı için ne kadar ödemeye hazırım ve ürünü o zaman hâlâ kullanıyor olacak mıyım? Cevap "muhtemelen yenilerim" ise paketin değeri azalır.
Belgeleri nasıl saklamalı?
Uzatılmış garanti aldıysanız şu belgeleri ürünle birlikte saklayın: fatura, garanti belgesi, uzatılmış garanti sözleşmesi veya poliçesi, poliçe ya da sözleşme numarası, başlangıç ve bitiş tarihleri, başvuru telefonu veya adresi. En sık yapılan hata, yasal garantinin ve ek garantinin bitiş tarihlerini tek tarih gibi hatırlamaktır. İkisini ayrı satırlara yazın; böylece hangi arızada kime başvuracağınızı bilirsiniz.
Hanory ile iki garantiyi ayrı takip edin
Hanory'de ürünü satın alma tarihi ve yasal garanti bitiş tarihiyle kaydedersiniz; faturanın, garanti belgesinin ve uzatılmış garanti sözleşmesinin fotoğrafını aynı ürüne eklersiniz. Ek garantinin bitiş tarihi ve kapsamı için not alanını kullanabilirsiniz. Garanti bitişleri yaklaştığında Bugün ekranında ve günlük e-posta özetinde görünür; böylece küçük bir arızayı hâlâ ücretsizken bildirebilirsiniz. Bakım hatırlatmaları ve abonelik yenileme hatırlatmaları da aynı yerde durur. Ücretsiz planda 1 ev ve sınırsız ürün kaydı bulunur.
Bu yazı hukuki tavsiye değildir. Uzatılmış garanti paketlerinin koşulları sağlayıcıya göre değişir; her zaman kendi sözleşmenizi esas alın. Güncel metinler için 6502 sayılı Kanun, Garanti Belgesi Yönetmeliği ve Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği metinlerini kontrol edin.
Sık sorulan sorular
Uzatılmış garanti alınır mı?
Duruma göre değişir. Yeni ürün zaten en az 2 yıl yasal garantiyle gelir. Uzatılmış garanti ancak yasal garanti bittikten sonra gerçek ek süre sağlıyorsa, kapsamı net ve istisnaları makulse anlamlı olabilir.
Uzatılmış garanti yasal garantinin yerine geçer mi?
Hayır. Ek garanti, yasal haklarınız saklı kalmak kaydıyla verilen ilave bir taahhüttür (6502 sayılı Kanun md. 57). Yasal garanti kanundan doğar ve hiçbir ek paket onu daraltamaz.
Uzatılmış garanti ne zaman başlar?
Sözleşmeye göre değişir. Bazı paketler satın alma gününde başlar ve ilk iki yılı yasal garantiyle paylaşır; bazıları yasal garanti bittiğinde başlar. Başlangıç ve bitiş tarihini sözleşmeden okuyun.
Ek garantide onarım için ücret istenebilir mi?
Kanun, ihtiyari garanti taahhüdü süresince taahhüt edilen hakların kullanılması için masraf istenemeyeceğini söyler. Sigorta şeklinde satılan paketlerde ise hasar başına muafiyet veya katılım payı olabilir; bunu sözleşmeden kontrol edin.
Garanti bitince servis ve yedek parça bulabilir miyim?
Evet. Üretici ve ithalatçı, ürünün yasal kullanım ömrü boyunca bakım-onarım hizmeti ve yedek parça sağlamak zorundadır (6502 sayılı Kanun md. 58). Bu dönemde onarım genellikle ücretlidir.