Kombi bakımı kiracıya mı ait, ev sahibine mi?
Türk Borçlar Kanunu kira ilişkisinde iki tarafın borçlarını ayrı ayrı sayar. Kombi bakımı sorusunda en sık başvurulan iki madde şunlardır:
- TBK md. 317: Kiracı, kiralananın olağan kullanımı için gerekli temizlik ve bakım giderlerini ödemekle yükümlüdür; bu konuda yerel âdete de bakılır.
- TBK md. 301: Kiraya veren, kiralananı sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli durumda teslim etmek ve sözleşme süresince bu durumda bulundurmakla yükümlüdür.
İki hüküm birlikte okunduğunda pratik sonuç şudur: Kombiyi her kış kullanıyor olmanızdan doğan periyodik bakım, temizlik ve basınç ayarı gibi işler genellikle kiracının sorumluluğunda görülür. Kombinin eskimesi, ana parçaların yıpranarak bozulması veya cihazın tamamen değiştirilmesi gibi olağan kullanımla açıklanamayan durumlar ise genellikle ev sahibinin evi kullanılabilir durumda tutma borcu kapsamında değerlendirilir.
Bakım mı, arıza mı? Sorumluluğu ayıran fark
Tartışmaların çoğu, yapılan işin adı konusunda çıkar. Aşağıdaki tablo genel eğilimi gösterir; kesin sonuç sözleşmeye, arızanın nedenine ve somut duruma bağlıdır.
| Yapılan iş | Genellikle kime ait? | Not |
|---|---|---|
| Yıllık periyodik kombi bakımı | Kiracı | Olağan kullanım bakımı (TBK md. 317) |
| Basınç ayarı, peteklerden hava alma | Kiracı | Kılavuza göre çoğu zaman kendiniz yapabilirsiniz |
| Petek temizliği (tesisat yıkama) | Çoğunlukla kiracı | Uzun süredir yapılmamışsa ev sahibiyle konuşun |
| Eskime kaynaklı kart, pompa veya eşanjör arızası | Çoğunlukla ev sahibi | Kiracının kusuru yoksa (TBK md. 301) |
| Kombinin tamamen değiştirilmesi | Ev sahibi | Kullanım hatası yoksa |
| Hatalı kullanımdan doğan arıza | Kiracı | Özenle kullanma borcu (TBK md. 316) |
Burada belirleyici olan arızanın nedenidir. Örneğin yıllardır bakım görmemiş bir kombide çıkan arızada ev sahibi, bakım borcunun yerine getirilmediğini öne sürebilir. Tersine, ömrünü doldurmuş bir parçanın bozulması kiracının kusuru sayılmaz. Bu yüzden servis formuna arızanın nedenini yazdırmak işinize yarar.
Kiracı kombi bakımı yaptırmak zorunda mı?
Kanunda "kiracı her yıl kombi bakımı yaptırmalıdır" şeklinde açık bir hüküm yoktur. Ancak TBK md. 317 olağan bakım giderlerini kiracıya yükler, md. 316 da kiracıya kiralananı özenle kullanma borcu getirir. Birçok kira sözleşmesinde yıllık bakımın kiracı tarafından yaptırılacağı ayrıca yazılır; böyle bir madde varsa bakım, sözleşmeden doğan bir yükümlülük haline gelir.
Bakım yaptırmamanın pratik bir riski de vardır: Bakımsızlıktan kaynaklandığı anlaşılan bir arızada masrafın size çıkarılma ihtimali artar. Yılda bir bakım yaptırıp servis formunu saklamak hem güvenlik hem de olası bir tartışma için en sağlam yoldur. Mevsime göre bakım takvimini kombi ve klima bakımı rehberinde anlattık.
Kombi bakımı kiradan düşülür mü?
Rutin yıllık bakım kiracıya ait sayıldığı için bu ücretin kiradan düşülmesi genellikle beklenmez. Ev sahibiyle aksi yönde bir anlaşma yapmadıysanız bakım bedelini kendiniz karşılarsınız.
Ev sahibine ait bir arızada durum farklıdır. TBK md. 306'ya göre kiracı, kiralanandaki ayıbın uygun bir sürede giderilmesini ev sahibinden isteyebilir; bu sürede giderilmezse ayıbı ev sahibi hesabına gidertebilir ve bundan doğan alacağını kira bedelinden indirebilir. TBK md. 318 ise kiracıya, kendisinin gidermekle yükümlü olmadığı ayıpları ev sahibine gecikmeden bildirme borcu yükler. Uygulamada sıra şöyle olmalıdır:
- Arızayı ve servisin tespitini yazılı olarak (mesaj veya e-posta) ev sahibine bildirin.
- Onarım için makul bir süre tanıyın ve bunu da yazılı belirtin.
- Ev sahibi yanıt vermez veya onarım yaptırmazsa, yaptıracağınız işi ve tahmini tutarı önceden yazılı bildirin.
- Faturayı ve servis formunu saklayın; kiradan mahsup etmeden önce mümkünse yazılı mutabakat alın.
Kendi başınıza kiradan kesinti yapmak, eksik kira ödemesi tartışmasına dönüşebilir. Emin değilseniz bir hukukçuya danışın.
Petek temizliği kime ait?
Petek temizliği de çoğu durumda olağan kullanım kapsamındaki bakım işi olarak görülür ve kiracıya ait kabul edilir. Ancak eve taşındığınızda petekler zaten yıllardır temizlenmemişse, önceki dönemlerin birikimini tek başınıza üstlenmeniz adil olmayabilir. Taşınırken peteklerin ve kombinin durumunu fotoğraflayıp ev sahibiyle konuşmak, bu tür tartışmaları baştan önler. Temizliğin ne sıklıkla gerektiğini petek temizliği rehberinde anlattık.
Aynı şey evden çıkarken de geçerlidir: Kombinin ve peteklerin çalışır durumda olduğunu gösteren fotoğraflar ve son bakım formu, depozito konuşmasında elinizi güçlendirir.
Kira sözleşmesine eklenebilecek maddeler: kontrol listesi
- Yıllık kombi bakımını kimin yaptıracağı ve ödeyeceği
- Petek temizliğinin kime ait olduğu ve hangi aralıkla yapılacağı
- Büyük arızalarda kiracının ev sahibine nasıl haber vereceği
- Ev sahibinin onarım için tanıyacağı makul süre
- Kombinin marka, modeli ve teslimdeki durumu
- Son bakım tarihi ve servis formunun bir kopyası
- Garanti belgesinin ve kullanım kılavuzunun kimde olduğu
Anlaşmazlığı önleyen alışkanlık: her işi belgeleyin
Kombi konusundaki tartışmalar çoğu zaman "En son ne zaman bakım yapıldı?" sorusunda kilitlenir. Her bakımdan sonra servis formunu ve faturayı saklamak, arızanın nedenini yazdırmak ve ev sahibiyle yazışmaları silmemek, "kim haklı" sorusunu kanıta dayalı hale getirir. Kombi hâlâ garantideyse bakımın garantiye etkisini kombi bakımı yapılmazsa garanti bozulur mu rehberinde ele aldık.
Hanory ile kombi bakım kaydı ve hatırlatma
Hanory'de kombiyi bir ürün olarak kaydedip marka, model, seri numarası ve oda bilgisini girebilirsiniz. Her bakımı işlem adı, tarih, maliyet ve notla eklersiniz; servis formunu ve faturayı "servis" ya da "fatura" türünde aynı ürüne bağlarsınız. Not alanına "bakımı kiracı ödedi" ya da "arıza ev sahibine bildirildi" gibi bilgiler yazmak, bir yıl sonra kimin neyi yaptığını hatırlamayı kolaylaştırır.
Bakım kaydındaki "sonraki bakım" alanına bir yıl sonrasını yazdığınızda yaklaşan bakım Bugün ekranında görünür ve hesabınızın e-posta adresine günlük özet olarak da gelir. Ücretsiz planda 1 ev ve sınırsız ürün kaydı bulunur.
Bu yazı hukuki tavsiye değildir. Genel çerçeveyi anlatır; kira sözleşmenizdeki maddeler ve somut olay sonucu değiştirebilir. Kanunun güncel metni için mevzuat.gov.tr'deki Türk Borçlar Kanunu metnini kontrol edin, anlaşmazlıkta bir hukukçuya danışın.
Sık sorulan sorular
Kombi bakımı ev sahibi mi kiracı mı öder?
Genel kural olarak yıllık rutin bakım, olağan kullanımdan doğan bir bakım gideri olduğu için kiracıya aittir (TBK md. 317). Kiracının kusurundan kaynaklanmayan büyük arızalar ve kombinin yenilenmesi ise genellikle ev sahibine düşer. Kira sözleşmesinde farklı bir düzenleme olabilir.
Kiracı kombi bakımı yaptırmak zorunda mı?
Kanunda yıllık bakımı açıkça emreden bir hüküm yoktur; ancak olağan bakım giderleri kiracıya aittir ve birçok sözleşmede yıllık bakım kiracıya yüklenir. Bakımsızlıktan doğan bir arızada masrafın kiracıya çıkarılma riski de vardır.
Kombi bakımı kiradan düşülür mü?
Rutin bakım bedeli genellikle kiradan düşülmez. Ev sahibine ait bir arıza bildirildiği halde uygun sürede giderilmezse TBK md. 306 kiracıya, onarımı ev sahibi hesabına yaptırıp bedelini kiradan indirme imkânı tanır; bunu yazılı bildirim ve belgeyle yapmak önemlidir.
Petek temizliği kime ait?
Çoğu durumda olağan bakım kapsamında görülür ve kiracıya ait kabul edilir. Taşındığınızda petekler uzun süredir temizlenmemişse durumu belgeleyip ev sahibiyle konuşmanız önerilir.
Kombi tamamen bozulursa yenisini kim alır?
Arıza kiracının hatalı kullanımından kaynaklanmıyorsa kombinin değiştirilmesi genellikle ev sahibinin evi kullanılabilir durumda tutma borcu kapsamında değerlendirilir (TBK md. 301). Arızanın nedenini servis raporuyla belgelemek önemlidir.